BẢO HIỂM XÃ HỘI, BẢO HIỂM Y TẾ - TRỤ CỘT AN SINH BỀN VỮNG

BẢO HIỂM XÃ HỘI, BẢO HIỂM Y TẾ - TRỤ CỘT AN SINH BỀN VỮNG

Bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) giữ vị trí trung tâm trong hệ thống an sinh xã hội, đóng vai trò bảo vệ con người trước những rủi ro cơ bản của cuộc sống như ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, tuổi già, suy giảm hoặc mất thu nhập. Trong mọi quốc gia, an sinh xã hội là nền tảng của ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế bền vững. Ở Việt Nam, BHXH và BHYT không chỉ là những chính sách hỗ trợ, mà là hai trụ cột chiến lược, góp phần bảo đảm quyền được an sinh của mỗi người dân.

Nếu BHXH thực hiện chức năng bảo vệ thu nhập, bảo đảm an sinh dài hạn cho người lao động thì BHYT giữ vai trò chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế khi không may ốm đau, bệnh tật. Hai chính sách bổ trợ lẫn nhau, hình thành “lưới an sinh” đa tầng, bảo vệ con người cả về kinh tế lẫn sức khỏe.

Năm 2025, độ bao phủ BHXH ước đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi; trong đó, BHXH bắt buộc chiếm khoảng 38,6%, BHXH tự nguyện đạt 6,5%. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm thất nghiệp đạt 35,07% lực lượng lao động trong độ tuổi. Đáng chú ý, BHYT đạt tỷ lệ bao phủ 95,16% dân số, tương đương khoảng 97,422 triệu người tham gia. So với mức 57% dân số năm 2009 và 74,7% năm 2015, kết quả này cho thấy bước tiến dài trong hành trình hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân.

Thực tiễn chứng minh, trong các giai đoạn kinh tế khó khăn, dịch bệnh, thiên tai hay biến động thị trường lao động, vai trò của BHXH, BHYT càng thể hiện rõ nét. Khi doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, người lao động mất việc làm, các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp trở thành điểm tựa quan trọng giúp ổn định cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp. Trong bối cảnh chi phí y tế gia tăng, BHYT thực sự là “tấm lá chắn” tài chính, giúp hàng triệu gia đình tránh nguy cơ kiệt quệ vì chi phí khám, chữa bệnh.

Ở tầm vĩ mô, BHXH và BHYT không chỉ mang ý nghĩa an sinh thuần túy mà còn góp phần ổn định xã hội, duy trì sức mua và bảo đảm tiêu dùng, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Một hệ thống an sinh vững chắc chính là nền tảng cho phát triển dài hạn và bền vững.

Mở rộng bao phủ - Hướng tới an sinh toàn dân

Thách thức lớn hiện nay là khoảng cách bao phủ giữa các nhóm dân cư, đặc biệt giữa khu vực chính thức và phi chính thức. Lực lượng lao động phi chính thức còn chiếm tỷ lệ đáng kể, với đặc điểm thu nhập không ổn định, việc làm thiếu bền vững và khó tiếp cận hệ thống an sinh chính thức. Đây cũng là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc kinh tế - xã hội.

Trước thực tế đó, chính sách BHXH tự nguyện được thiết kế linh hoạt hơn: người dân được lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp với khả năng tài chính; phương thức đóng đa dạng theo tháng, quý, 6 tháng hoặc 12 tháng; đồng thời Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng cho một số nhóm đối tượng.

Song song, BHYT hộ gia đình tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện cho lao động tự do, hộ kinh doanh, người dân nông thôn, miền núi tiếp cận dịch vụ y tế. Trong bối cảnh chi phí khám, chữa bệnh ngày càng cao, chính sách này còn là công cụ hiệu quả phòng ngừa nguy cơ tái nghèo.

Việc mở rộng bao phủ không chỉ dựa vào hoàn thiện chính sách mà còn phụ thuộc vào tổ chức thực hiện. Thông qua mạng lưới cộng tác viên, nhân viên thu và sự phối hợp của chính quyền cơ sở, các tổ chức chính trị - xã hội, chính sách an sinh từng bước đến gần người dân hơn. Công tác truyền thông cũng được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm, nhấn mạnh giá trị và lợi ích thiết thực, lâu dài của việc tham gia BHXH, BHYT.

Hiện đại hóa quản lý - Củng cố niềm tin xã hội

Một hệ thống an sinh bền vững không chỉ mở rộng số người tham gia mà còn phải bảo đảm chất lượng phục vụ. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và nâng cao trải nghiệm người dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, cung cấp dịch vụ công trực tuyến giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận chính sách thuận tiện, minh bạch hơn; giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục. Từ đăng ký tham gia, đóng - hưởng đến tra cứu thông tin, giải quyết chế độ đều từng bước được thực hiện trên môi trường số.

Trong lĩnh vực khám, chữa bệnh BHYT, ứng dụng căn cước công dân gắn chip và dữ liệu điện tử giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, giảm giấy tờ, nâng cao chất lượng phục vụ. Bên cạnh đó, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ ngành cũng là yếu tố then chốt củng cố niềm tin của người dân.

Sự hài lòng của người tham gia chính là thước đo quan trọng nhất cho hiệu quả chính sách và là nền tảng bền vững để mở rộng an sinh xã hội trong dài hạn.

BHXH và BHYT không chỉ là chính sách an sinh, mà là nền tảng của ổn định xã hội và phát triển bền vững. Trong giai đoạn phát triển mới, xây dựng hệ thống an sinh bao trùm, hiện đại, bền vững là yêu cầu tất yếu. Mỗi người dân tham gia BHXH, BHYT không chỉ là một con số thống kê, mà là thêm một điểm tựa được hình thành, thêm một gia đình được bảo vệ trước rủi ro cuộc sống.

Xây dựng an sinh xã hội bao trùm vì thế là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó BHXH và BHYT tiếp tục giữ vai trò trụ cột trung tâm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển vì con người, vì một xã hội ổn định, công bằng và bền vững.

PNQĐ