PHỤ NỮ TRUNG QUỐC TRONG TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ

PHỤ NỮ TRUNG QUỐC TRONG TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ

Trong vài thập niên gần đây, Trung Quốc không chỉ nổi bật với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, mà còn vươn lên trở thành một cường quốc khoa học -công nghệ (KHCN) có ảnh hưởng toàn cầu. Đóng góp vào thành tựu ấy không chỉ là nam giới; phụ nữ Trung Quốc đã và đang khẳng định vai trò ngày càng quan trọng, thể hiện qua sự gia tăng về số lượng nhà khoa học, vị trí lãnh đạo nghiên cứu và những phát kiến có sức lan tỏa quốc tế.

Một trong những dấu ấn rõ nét nhất là sự gia tăng mạnh mẽ lực lượng nữ trong lĩnh vực KHCN. Theo các báo cáo chính thức, phụ nữ hiện chiếm khoảng 45,8% tổng số lao động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ tại Trung Quốc, với hơn 40 triệu nữ nhân lực trực tiếp tham gia hoạt động nghiên cứu và phát triển. Đây là bước tiến đáng kể so với các giai đoạn trước, phản ánh xu hướng ngày càng mở rộng vai trò của phụ nữ trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

Không chỉ gia tăng về số lượng, đóng góp của phụ nữ Trung Quốc còn thể hiện rõ ở chất lượng và chiều sâu nghiên cứu. Các nhà khoa học nữ đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực then chốt như công nghệ sinh học, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, y sinh học, sức khỏe cộng đồng và nông nghiệp công nghệ cao. Từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn, họ góp phần giải quyết những bài toán lớn của phát triển, thúc đẩy năng lực tự chủ khoa học và công nghệ của Trung Quốc trên trường quốc tế.

Trong lịch sử khoa học hiện đại Trung Quốc, những gương mặt nữ khoa học tiêu biểu là minh chứng thuyết phục cho khả năng đóng góp tầm vóc toàn cầu. Nổi bật nhất là nhà dược học Tu Youyou, người phát hiện ra artemisinin – loại thuốc chống sốt rét mang tính đột phá, giúp cứu sống hàng triệu người trên thế giới và đưa bà trở thành nhà khoa học Trung Quốc đầu tiên đoạt giải Nobel Y học. Thành tựu này không chỉ có ý nghĩa y học sâu sắc, mà còn nâng tầm vị thế nghiên cứu khoa học Trung Quốc trong cộng đồng quốc tế.

Bên cạnh nghiên cứu cơ bản, phụ nữ Trung Quốc còn khẳng định vai trò trong các dự án ứng dụng và đổi mới công nghệ quy mô lớn. Theo thống kê, các nữ nhà khoa học đã chủ trì và tham gia lãnh đạo hơn 180.000 dự án nghiên cứu được tài trợ, với tổng kinh phí hỗ trợ trên 70 tỷ nhân dân tệ trong giai đoạn 1986-2021. Những dự án này góp phần thúc đẩy các ngành công nghiệp mũi nhọn như công nghệ môi trường, phần mềm, thiết bị y tế và sản xuất công nghệ cao.

Không chỉ trực tiếp nghiên cứu, phụ nữ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản lý, hoạch định và định hướng phát triển KHCN. Số lượng nữ chuyên gia tham gia phản biện, đánh giá và làm thành viên các hội đồng khoa học của Quỹ Khoa học Tự nhiên Trung Quốc (NSFC) tăng nhanh, cho thấy phụ nữ không chỉ là người thực thi các công trình nghiên cứu, mà còn góp phần định hình chiến lược khoa học – công nghệ quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thách thức về định kiến giới và cơ hội thăng tiến ở các vị trí học thuật cao cấp vẫn tồn tại. Tỷ lệ nữ học giả trong các học viện hàng đầu như Viện Khoa học Trung Quốc hay Viện Kỹ thuật Trung Quốc hiện vẫn dưới 7%, phản ánh “trần kính vô hình” trong khoa học và lãnh đạo nghiên cứu.

Dẫu vậy, với tỷ lệ nữ nhân lực KHCN ngày càng cao, số lượng dự án do phụ nữ chủ trì không ngừng tăng và những thành tựu khoa học mang tầm quốc tế, có thể khẳng định rằng phụ nữ Trung Quốc không chỉ tham gia mà còn góp phần định hình tiến trình phát triển khoa học - công nghệ của đất nước. Từ phòng thí nghiệm đến các diễn đàn khoa học toàn cầu, tiếng nói, trí tuệ và đóng góp của họ đang góp phần xây dựng nền tảng cho một Trung Quốc trở thành siêu cường khoa học có sức cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Thu Hương