PHỤ NỮ THAM CHÍNH TRONG KỶ NGUYÊN MỚI: BẢN LĨNH, TRÍ TUỆ VÀ TRÁCH NHIỆM QUỐC GIA

Phụ nữ tham chính trong kỷ nguyên mới:
Bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm quốc gia

Tám thập kỷ đã trôi qua kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, hành trình tham chính của phụ nữ Việt Nam đã đi một chặng đường dài, từ việc khẳng định quyền bình đẳng cơ bản đến việc khẳng định năng lực tham gia quản trị quốc gia. Trong kỷ nguyên mới, sự hiện diện của phụ nữ trên nghị trường không còn được đo đếm đơn thuần bằng tỷ lệ tham gia, mà được đánh giá bằng mức độ ảnh hưởng thực chất trong quá trình hoạch định, giám sát và quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước.

Trong suốt gần một nghìn năm phong kiến, phụ nữ Việt Nam hầu như đứng ngoài các công việc quốc gia, tiếng nói và vai trò xã hội bị giới hạn trong không gian gia đình. Bước ngoặt lịch sử chỉ thực sự đến cùng sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 8/9/1945, Sắc lệnh số 14 đã lần đầu tiên khẳng định đầy đủ quyền chính trị của phụ nữ, mở ra một trang mới trong lịch sử dân chủ Việt Nam. Chỉ chưa đầy một tuần sau ngày độc lập, phụ nữ đã chính thức được thừa nhận là chủ thể của quyền lực nhà nước, bình đẳng với nam giới trong đời sống chính trị.

Nhìn lại dấu mốc mang tính thời đại ấy, nhà sử học Dương Trung Quốc từng nhận định rằng, ở thời điểm năm 1945-1946, ngay tại nhiều quốc gia phát triển, bình đẳng nam - nữ trong đời sống chính trị vẫn còn là điều xa vời. Trong khi đó, ngay cuộc bầu cử đầu tiên của nước ta đã có sự tham gia đầy đủ của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là phụ nữ, không chỉ với tư cách người thực hiện quyền công dân mà còn là thành viên của cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước.

Ngày 6-1-1946, hàng triệu phụ nữ Việt Nam, vốn quen với công việc gia đình và sản xuất, đã lần đầu tiên cầm lá phiếu quyết định vận mệnh quốc gia. Đó không chỉ là sự thay đổi về một quy định pháp lý, mà là sự khẳng định giá trị, vị thế và vai trò của phụ nữ trong tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngay từ những ngày đầu lập quốc.

Từ dấu mốc lịch sử ấy, hành trình 80 năm tham chính của phụ nữ Việt Nam được phản ánh rõ nét qua những con số đầy ý nghĩa. Nếu như ở Quốc hội khóa I, nữ đại biểu chỉ chiếm khoảng 3% tổng số đại biểu, thì đến Quốc hội khóa XV, tỷ lệ này đã tăng lên hơn 30%, thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Sự gia tăng về số lượng đi liền với sự nâng cao rõ rệt về chất lượng, khi gần 80% nữ đại biểu hiện nay có trình độ sau đại học, nhiều người là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học, nhà quản lý giàu kinh nghiệm.

Qua các nhiệm kỳ, nhiều nữ đại biểu Quốc hội đã để lại dấu ấn đậm nét, góp phần khẳng định vị thế của phụ nữ trên nghị trường, từ những người đặt nền móng đầu tiên cho hoạt động của Quốc hội, đến những nữ lãnh đạo cấp cao của cơ quan quyền lực nhà nước. Sự kế tục và phát triển ấy cho thấy phụ nữ Việt Nam không chỉ tham gia mà ngày càng khẳng định vai trò, trách nhiệm và năng lực trong đời sống chính trị quốc gia.

Tại Quốc hội khóa XV, sự hiện diện của các nữ đại biểu không chỉ thể hiện ở con số hay trình độ học vấn, mà đã chuyển hóa thành sức nặng thực chất trong các hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Trong các phiên thảo luận, chất vấn, nhiều nữ đại biểu thể hiện tư duy phân tích sắc sảo, cách tiếp cận thấu đáo, trực diện, góp phần tháo gỡ những “điểm nghẽn” pháp lý và chính sách, nhất là trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, các nữ đại biểu Quốc hội đã từng bước ghi dấu ấn trong việc tham gia xây dựng khung khổ pháp lý cho kinh tế số, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các vấn đề đạo đức trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Những đóng góp ấy thể hiện rõ quan điểm nhất quán: công nghệ phải phục vụ con người, phát triển gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ các nhóm yếu thế trên không gian số.

Bản lĩnh chính trị của các nữ đại biểu còn được thể hiện qua những phiên chất vấn thẳng thắn, không né tránh các vấn đề dân sinh bức xúc mà cử tri quan tâm, từ ô nhiễm môi trường, chất lượng không khí, an sinh xã hội đến giáo dục, y tế và bảo vệ trẻ em. Ở đó, trí tuệ của nhà lập pháp được kết hợp hài hòa với sự thấu cảm sâu sắc của người phụ nữ, luôn đặt sự an toàn và sinh kế của nhân dân ở vị trí trung tâm của các quyết sách.

Dấu ấn của nữ đại biểu Quốc hội khóa XV còn thể hiện qua khối lượng công việc lập pháp lớn, với nhiều đạo luật quan trọng liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Sự tham gia trách nhiệm, sâu sát của các nữ đại biểu đã góp phần hoàn thiện nhiều chính sách lớn, bảo đảm tính nhân văn, công bằng và bền vững trong phát triển.

Bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu đối với đội ngũ nữ đại biểu Quốc hội ngày càng cao. Quá trình chuyển đổi số, xây dựng Quốc hội chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, cùng với kỳ vọng ngày càng lớn của cử tri đòi hỏi năng lực chuyên sâu, tư duy chiến lược và bản lĩnh chính trị vững vàng. Song song với đó vẫn tồn tại những thách thức truyền thống, như áp lực vai trò kép giữa gia đình và xã hội, hay những định kiến giới còn dai dẳng trong nhận thức về năng lực lãnh đạo của phụ nữ, nhất là ở các lĩnh vực then chốt như kinh tế, quốc phòng, an ninh và công nghệ.

Trong bối cảnh thế giới biến đổi nhanh chóng, tác động sâu rộng của khoa học – công nghệ và biến đổi khí hậu, các nữ đại biểu Quốc hội được kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt chính sách theo hướng nhân văn, bao trùm và phát triển bền vững. Với sự nhạy cảm xã hội và khả năng kết nối thực tiễn, phụ nữ có thể đưa những vấn đề từ đời sống vào nghị trường, biến tiếng nói của cử tri thành các quyết sách khả thi, hiệu quả.

Để sự tham gia của phụ nữ không chỉ dừng lại ở những điểm sáng cá nhân, mà trở thành nguồn lực bền vững cho hệ thống chính trị, cần có chiến lược dài hạn trong đào tạo, quy hoạch và sử dụng cán bộ nữ. Đây không chỉ là câu chuyện về cơ cấu hay tỷ lệ, mà là yêu cầu xây dựng một môi trường chính trị bình đẳng, nơi tiềm năng của phụ nữ được phát hiện, bồi dưỡng và phát huy đúng mức. Cùng với đó là các cơ chế hỗ trợ phù hợp nhằm giảm áp lực vai trò kép, tạo điều kiện để phụ nữ yên tâm cống hiến và khẳng định bản lĩnh trên chính trường.

Nhìn lại chặng đường 80 năm, hành trình tham chính của phụ nữ Việt Nam là minh chứng sinh động cho sự tiến bộ của xã hội và nền dân chủ. Chặng đường phía trước sẽ tiếp tục là thước đo bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm quốc gia của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.